Snel koolhydraten tellen zonder koolhydratenlijst. Handig voor dieet bij diabetes, Atkins of Dr. Frank.

Wat is Diabetes?

Diabetes mellitus is een chronische, niet geneesbare aandoening. Bij diabetes produceert het lichaam onvoldoende insuline of is het lichaam ongevoelig voor het effect van insuline. Hierdoor kan suiker vanuit de voeding onvoldoende opgenomen worden in de verschillende cellen om daar als energiebron te dienen. Daardoor ontstaat een verhoging van het bloedsuikergehalte (hyperglycemie). En samen met een hyperglycemie zien we vaak stoornissen in de bloedvetten (cholesterol) en de bloeddruk.

Typen diabetes

Type 1 diabetes

Hierbij wordt onvoldoende insuline aangemaakt door een stoornis ter hoogte van de insuline producerende cellen (betacellen) van de alvleesklier of pancreas. Deze vorm ontstaat meestal op jongere leeftijd (vóór 40 jaar).

In totaal lijden ongeveer 10 % van alle mensen met diabetes aan deze vorm. Type 1 diabetes ontwikkelt zich meestal over een korte periode. Bloedsuikerwaarden gaan relatief snel oplopen en men ontwikkelt snel klachten.

Type 2 diabetes

Bij type 2 diabetes is de insulineproductie initieel nog wel aanwezig, maar de werking van insuline ter hoogte van de cellen is onvoldoende. In hoofdzaak treft het volwassenen, ouder dan 40 jaar.

De laatste jaren zien we echter een spectaculaire stijging van het aantal mensen met type 2 diabetes, ook op jongere leeftijd. Voornaamste oorzaak zijn toenemend overgewicht en onvoldoende lichaamsbeweging.

90% van de totale groep mensen met diabetes lijden aan type 2 diabetes. De ontwikkeling van type 2 diabetes verloopt meestal langzaam. Daardoor kunnen gedurende meerdere jaren reeds licht verhoogde bloedsuikerwaarden aanwezig zijn en schade aanrichten, zonder dat men zich van enig kwaad bewust is. Men schat dat ongeveer de helft van de mensen met type 2 diabetes niet weet dat ze de ziekte hebben.

Zwangerschapsdiabetes

Dit is een specifieke vorm van diabetes die enkel voorkomt tijdens de zwangerschap onder invloed van hormonale veranderingen. Deze vorm verdwijnt na de zwangerschap spontaan. Vrouwen met een voorgeschiedenis van zwangerschapsdiabetes lopen wel een zeer grote kans om later in het leven type 2 diabetes te ontwikkelen.

Voedingsadvies

Belangrijk om gezond te eten

De tijd dat men bij diabetes een streng 'dieet' ging aanbevelen is momenteel voorbij.

De basis van het advies is een gezonde en gevarieerde voeding, zoals die voor iedereen geldt. Er wordt wel extra aandacht gevraagd voor koolhydraten en vetten.

De voeding blijft een belangrijk onderdeel van de diabetesbehandeling. Het is de basis waarop alle andere behandelingen steunen. Zonder een aangepaste voeding kan men noch met bloedsuikerverlagende pilletjes noch met insuline een goede controle verkrijgen.

Kleine eenvoudige aanpassingen in het bestaande voedingspatroon, onder deskundige begeleiding van een diëtist(e), kunnen al voldoende zijn om het gewenste doel te bereiken en zijn op langere termijn meestal beter vol te houden dan radicale veranderingen die op langere termijn geen stand houden.

Voedingsadvies bij type 1 diabetes

Het voedingsadvies voor mensen met type 1 diabetes, die steeds met insuline behandeld worden, bestaat naast een gezonde voeding uit een goede spreiding van de koolhydraatbronnen. Kennis van voedingsmiddelen die koolhydraten bevatten, is essentieel om een juist evenwicht te verkrijgen tussen voeding, insuline en beweging.

Veelal moet vaker op een dag gegeten worden (hoofd- en tussenmaaltijden), afhankelijk van de soort insulinetherapie. Hiervoor zijn twee redenen aan te voeren:

  • Insuline piekwerkingen.
    Wanneer je bijvoorbeeld voor het ontbijt kortwerkende insuline hebt gespoten, dan is deze tussen 10 en 11 uur 's ochtends optimaal werkzaam. Deze werking moet opgevangen worden met tussenmaaltijden die koolhydraten bevatten. Hetzelfde gaat op voor verlengd werkende insuline die 's ochtends is ingespoten. Deze levert omtrent 4 uur 's namiddags een piek in de werkingskracht. Dus ook dan is een tussendoortje noodzakelijk! Voor wie een insulinepen of insulinepomptherapie, met insuline-analogen, gebruikt zijn deze tussendoortjes niet altijd nodig.
  • Het feit dat koolhydraten bloedsuiker verhogend werken.
    Door meerdere malen per dag te eten, wordt de hoeveelheid koolhydraten beter over de dag verspreid en is er een kleinere kans op sterke verhogingen van de bloedglucosewaarde.

Voedingsadvies bij type 2 diabetes

Gaat veelal gepaard met overgewicht. Hier is een matig energiebeperkt advies uiterst belangrijk. Door een weinig te vermageren kunnen de weefsels terug gevoeliger worden voor de nog aanwezige insuline in het lichaam.

Veel mensen met type 2 diabetes zijn naast een gezonde voeding ook aangewezen op het gebruik van tabletten en/of insuline. Een evenwicht tussen voeding, medicatie en beweging is dan ook zeer belangrijk. Het gebruik van tussenmaaltijden wordt voornamelijk aanbevolen bij gebruik van sulfonylurea, aangezien zij de vrijstelling van insuline stimuleren en dus de kans op hypoglycemie verhogen.

Glycemische index

Koolhydraten worden door de vertering in de maag en darmen omgezet in enkelvoudige suikers, voornamelijk glucose, dat via de darm in de bloedbaan wordt opgenomen en zo de bloedsuiker doet stijgen. Sommige voedingsmiddelen doen de bloedsuiker sneller stijgen dan andere. De graad van snelheid wordt de "glycemische index" genoemd. De glycemische index is o.a. afhankelijk van:

  • het soort suiker: glucose of druivensuiker wordt veel sneller opgenomen dan fructose of vruchtensuiker
  • de aanwezigheid van andere voedingsstoffen in de maaltijd zoals eiwitten, vetten en/of voedingsvezels
  • de grootte van de deeltjes (hoe fijner, hoe sneller de vertering): aardappelpuree geeft een snellere bloedsuikerstijging dan gewoon gekookte aardappelen
  • de gaarheid van de voedingsmiddelen: goed gaar gekookte pasta geeft een snellere stijging dan “al dente” (beetgaar) gekookte pasta
  • de snelheid van de maaglediging: gesuikerde vloeistoffen gaan zeer snel door de maag

Zuivere suikers verwerkt in snoepgoed en frisdranken leveren naast energie geen andere nuttige voedingsstoffen zoals eiwitten, voedingsvezels, vitaminen en mineralen. Men noemt ze daarom “lege” energiebronnen die best uitzonderlijk gebruikt worden. Enkel voor het behandelen van een hypoglycemie kunnen ze nuttig zijn. Zetmeelproducten zoals brood, aardappelen, rijst en deegwaren leveren naast energie ook andere nuttige voedingsstoffen, waardoor ze veel waardevoller zijn voor ons organisme.

 

Bron: Diabetesvereniging Vlaanderen

Tips

Handig: Snel koolhydraten tellen?
Klik hier en zie hoeveel hoeveel koolhydraten je vandaag gegeten hebt.

Interessante info 

ImageHeb je diabetes?
Op de speciale pagina over diabetes vind je alles over diabetes en koolhydraten.

ImageAfvallen met Aktins dieet, Southbeach dieet?
Belangrijke informatie over deze koolhydraatarme diëten en andere diëtenvind je hier.